Stok yönetiminin en temel ikilemi şudur: Az stok tutarsanız müşteriye “yok” dersiniz; fazla stok tutarsanız paranız rafta bekler. Bu dengeyi kurmanın en pratik araçları emniyet stoğu ve yeniden sipariş noktasıdır.
Temel kavramlar
- Ortalama günlük tüketim: Bir ürünün günde ortalama ne kadar satıldığı ya da kullanıldığı.
- Tedarik süresi: Sipariş verildiği andan ürünün depoya girdiği ana kadar geçen süre.
- Emniyet stoğu: Talepteki ve tedarik süresindeki beklenmedik dalgalanmalara karşı tutulan ek stok.
- Yeniden sipariş noktası: Stok bu seviyeye düştüğünde sipariş verilmesi gereken miktar.
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
En basit hâliyle: Sipariş noktası = (Ortalama günlük tüketim × Tedarik süresi) + Emniyet stoğu
Örnek: Bir ürün günde ortalama 20 adet satılıyor, tedarikçi siparişi 7 günde teslim ediyor ve 60 adet emniyet stoğu tutmak istiyorsunuz. Sipariş noktası = 20 × 7 + 60 = 200 adet. Stok 200’ün altına düştüğünde sipariş verilmelidir.
Emniyet stoğu nasıl belirlenir?
Pratik bir yaklaşım, en yoğun dönemdeki günlük tüketim ile en uzun tedarik süresini dikkate almaktır: Emniyet stoğu ≈ (Maksimum günlük tüketim × Maksimum tedarik süresi) − (Ortalama günlük tüketim × Ortalama tedarik süresi). Daha ileri yöntemler talep dalgalanmasının istatistiksel dağılımını kullanır; ama çoğu işletme için bu basit hesap bile önemli bir iyileşme sağlar.
Her ürüne aynı kural uygulanmamalı
Hızlı dönen, kârlı ve müşteri için kritik ürünlerde daha yüksek hizmet seviyesi hedeflenirken, yavaş dönen ürünlerde emniyet stoğu düşük tutulabilir. Ürünleri önem ve satış hızına göre gruplamak (ABC analizi) bu ayrımı kolaylaştırır.
Mevsimsellik ve kampanyalar
Sezonluk satışı olan ürünlerde sipariş noktası yıl boyunca sabit kalmamalıdır. Kırtasiyede okul dönemi, gıdada bayramlar, yapı markette bahar ayları gibi dönemlerde tüketim değerleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Opak ile stok kontrolü
Opak ERP’de stok hareketleri satış, satın alma ve sevkiyatla birlikte anlık güncellenir. AI Rapor ile “son üç ayda en çok satan ve stoğu azalan ürünler hangileri?” gibi soruları Türkçe sorup cevabı tablo olarak alabilirsiniz. Bayi tarafında B4B Bayi Yönetimi anlık stok ve teslim süresi bilgisini bayinize gösterir.
