1. Ana sayfa
  2. Blog
  3. Kritik stok seviyesi ve sipariş noktası nasıl belirlenir?

Rehber

Kritik stok seviyesi ve sipariş noktası nasıl belirlenir?.

Stoksuz kalmak satış kaybettirir, fazla stok nakit bağlar. Emniyet stoğu ve sipariş noktası hesabını örneklerle, sade bir dille anlattık.

Kritik stok seviyesi ve sipariş noktası kapak görseli

Stok yönetiminin en temel ikilemi şudur: Az stok tutarsanız müşteriye “yok” dersiniz; fazla stok tutarsanız paranız rafta bekler. Bu dengeyi kurmanın en pratik araçları emniyet stoğu ve yeniden sipariş noktasıdır.

Temel kavramlar

  • Ortalama günlük tüketim: Bir ürünün günde ortalama ne kadar satıldığı ya da kullanıldığı.
  • Tedarik süresi: Sipariş verildiği andan ürünün depoya girdiği ana kadar geçen süre.
  • Emniyet stoğu: Talepteki ve tedarik süresindeki beklenmedik dalgalanmalara karşı tutulan ek stok.
  • Yeniden sipariş noktası: Stok bu seviyeye düştüğünde sipariş verilmesi gereken miktar.

Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?

En basit hâliyle: Sipariş noktası = (Ortalama günlük tüketim × Tedarik süresi) + Emniyet stoğu

Örnek: Bir ürün günde ortalama 20 adet satılıyor, tedarikçi siparişi 7 günde teslim ediyor ve 60 adet emniyet stoğu tutmak istiyorsunuz. Sipariş noktası = 20 × 7 + 60 = 200 adet. Stok 200’ün altına düştüğünde sipariş verilmelidir.

Emniyet stoğu nasıl belirlenir?

Pratik bir yaklaşım, en yoğun dönemdeki günlük tüketim ile en uzun tedarik süresini dikkate almaktır: Emniyet stoğu ≈ (Maksimum günlük tüketim × Maksimum tedarik süresi) − (Ortalama günlük tüketim × Ortalama tedarik süresi). Daha ileri yöntemler talep dalgalanmasının istatistiksel dağılımını kullanır; ama çoğu işletme için bu basit hesap bile önemli bir iyileşme sağlar.

Her ürüne aynı kural uygulanmamalı

Hızlı dönen, kârlı ve müşteri için kritik ürünlerde daha yüksek hizmet seviyesi hedeflenirken, yavaş dönen ürünlerde emniyet stoğu düşük tutulabilir. Ürünleri önem ve satış hızına göre gruplamak (ABC analizi) bu ayrımı kolaylaştırır.

Mevsimsellik ve kampanyalar

Sezonluk satışı olan ürünlerde sipariş noktası yıl boyunca sabit kalmamalıdır. Kırtasiyede okul dönemi, gıdada bayramlar, yapı markette bahar ayları gibi dönemlerde tüketim değerleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Opak ile stok kontrolü

Opak ERP’de stok hareketleri satış, satın alma ve sevkiyatla birlikte anlık güncellenir. AI Rapor ile “son üç ayda en çok satan ve stoğu azalan ürünler hangileri?” gibi soruları Türkçe sorup cevabı tablo olarak alabilirsiniz. Bayi tarafında B4B Bayi Yönetimi anlık stok ve teslim süresi bilgisini bayinize gösterir.

AI Rapor’u inceleyin

SSS

Sık Sorulan Sorular.

Klasik yöntem ekonomik sipariş miktarıdır: EOQ = √(2 × Yıllık talep × Sipariş başına maliyet ÷ Birim başına yıllık stok tutma maliyeti). Örnek: yıllık talep 7.200 adet, sipariş başına maliyet 500 TL, birim başına yıllık stok tutma maliyeti 20 TL ise √(2 × 7.200 × 500 ÷ 20) = 600 adet. Bulduğunuz sonucu tedarikçinin minimum sipariş miktarına ve koli katlarına yuvarlayın; fiyat kademeleri varsa onları da hesaba katın.

Değeri yüksek ve hızlı dönen ürünlerde ayda bir, diğerlerinde çeyrek dönemde bir gözden geçirmek yeterlidir. Tedarikçi teslim süresini değiştirdiğinde, ürün kampanyaya girdiğinde ya da sezon yaklaştığında beklemeden güncelleyin. Yeni ürünlerde ilk birkaç ayın verisi güvenilir olmadığından benzer ürünlerin değerleriyle başlayıp veriler oluştukça düzeltin. Eski bir sipariş noktası, hiç olmamasından daha yanıltıcı olabilir.

Ortalamayı olduğundan düşük gösterir. Ürün stokta yokken satış sıfır görünür ve bu günler hesaba girerse sipariş noktası düşer, ürün daha sık tükenir; kısır bir döngü oluşur. Ortalama günlük tüketimi yalnız stoklu günler üzerinden hesaplayın ya da müşterinin istediği ama karşılanamayan miktarı ayrıca kaydedin. Opak AI Rapor ile bu tür sorguları Türkçe yazarak tablo hâlinde alabilirsiniz.

Paket OluşturDemo Talep Et