Bir depoda binlerce ürün olabilir; ama bu ürünlerin hepsi işletme için aynı önemde değildir. Genellikle ürünlerin küçük bir bölümü satış ya da stok değerinin büyük kısmını oluşturur. ABC analizi, bu gerçeği stok yönetimine uygulayan basit ve güçlü bir yöntemdir.
ABC analizi nedir?
- A grubu: Ürün sayısının küçük bir kısmı, değerin büyük bölümü (genellikle değerin yaklaşık %70–80’i).
- B grubu: Orta önemdeki ürünler.
- C grubu: Ürün sayısının büyük kısmı, değerin küçük bölümü.
Oranlar işletmeden işletmeye değişir; önemli olan ürünleri katkılarına göre sıralayıp gruplamaktır.
ABC analizi nasıl yapılır?
- Belirli bir dönemin (örneğin son 12 ay) satış ya da tüketim verisini alın.
- Her ürün için yıllık değeri hesaplayın (miktar × birim maliyet).
- Ürünleri değere göre büyükten küçüğe sıralayın.
- Kümülatif yüzdeleri hesaplayın.
- Belirlediğiniz eşiklere göre A, B ve C gruplarına ayırın.
Analizin sonuçlarını nasıl kullanmalı?
Sayım sıklığı
A grubunu sık, B grubunu daha seyrek, C grubunu yılda bir ya da iki kez sayın. Döngüsel sayım planını bu gruplara göre kurmak sayım yükünü azaltır.
Sipariş politikası
A grubunda tedarik süresi ve talep yakından izlenmeli, sipariş noktaları sık güncellenmelidir. C grubunda daha basit kurallar yeterlidir.
Depo yerleşimi
Sık hareket eden ürünleri sevkiyat alanına yakın, kolay erişilen raflara yerleştirmek toplama süresini kısaltır. Bunun için değerin yanında hareket sıklığına göre de bir sınıflandırma yapılabilir.
Tedarikçi ilişkileri
A grubu ürünlerin tedarikçileriyle performans ve fiyat görüşmeleri önceliklidir.
ABC analizini XYZ ile birleştirin
XYZ analizi, ürünleri talebin ne kadar düzenli olduğuna göre sınıflandırır. Değeri yüksek ama talebi düzensiz bir ürün (AZ) ile değeri yüksek ve talebi düzenli bir ürünün (AX) stok politikası farklı olmalıdır.
ABC analizi size her şeyi aynı anda düzeltmeye çalışmak yerine, en çok fark yaratacak yerden başlamayı öğretir.
Opak ile analiz
Opak ERP’de satış ve stok hareketleri tek veritabanında olduğu için ürün bazında değer ve hareket analizleri doğrudan yapılabilir. AI Rapor ile satış, stok ve tahsilat panolarına ulaşabilir, raporları tek tıkla dışa aktarabilirsiniz.
